TOEVLUCHT vraagt 12 jonge, Utrechtse kunstenaars hoe zij ontsnappen aan de waan van de dag en welke rol kunst daarin speelt. Van schilderijen tot digitale dreamscapes, van tastbare sculpturen tot sprankelende lichtkunst, van inspirerende sprekers tot zwevende dichters.

Alle kunst is te bekijken van 22 tot en met 26 september. Op vrijdag 24 & zaterdag 25 september hebben we ‘s avonds een uitgebreid randprogramma, waarbij we de diepte ingaan met kunsthistorici, sprekers en poëzie.

Klik hier voor meer informatie over openingstijden en de timetable. 

Rosalie Woudman

Rosalie Woudman zit in het einde van haar studie Fine Art and Design in Education aan de HKU. Ze maakt naturalistische kunst waarin diverse aspecten van waarneming op een onconventionele manier worden vermengd.

Toevlucht is voor Woudman het weg kunnen dromen in je eigen hoofd – je even buiten de realiteit kunnen begeven en jezelf laten gaan: ‘Ik zit veel in mijn hoofd, droom veel weg, of focus me juist heel erg op één ding. Als ik werk maak, breng ik eigenlijk twee werelden samen: de ene wereld is de wereld in mijn hoofd, en de andere wereld is de wereld om mij heen.’ Haar werken zijn altijd het resultaat van een wisselwerking tussen denken, observeren en handelen.

‘Wereldwijd zoeken mensen naar manieren om te ontsnappen aan de werkelijkheid. Maar ook om je heen en in jezelf zie je de behoefte om los te komen van benauwende gedachten of gebeurtenissen. In je hoofd is heel veel ruimte. Soms zo veel dat je moet oppassen niet te verdwalen.’

In haar werk vermengt Woudman onderdelen uit het dagelijks leven. Deze worden soms uit hun context geplaatst waardoor het werk balanceert tussen de waarneming en de fantasie. ‘Ik haal inspiratie uit gebeurtenissen, dagdromen maar ook heel intuïtief uit tijdschriften, waarbij ik voornamelijk vertrouw op mijn gevoel. Uit ervaring weet ik dat deze intuïtieve manier van werken mij altijd helpt bij het verkrijgen van ideeën zonder hier rationeel bij stil te staan.’


Roosmarijn ten Hoopen

Roosmarijn ten Hoopen studeerde af aan de Gerrit Rietveld Academie in 2012. Sindsdien heeft ze geëxposeerd in binnen- en buitenland, zoals in Rusland. 

 

Ten Hoopen denkt bij ‘toevlucht’ aan het ontvluchten van je huidige omstandigheden. Dat kan voor iedereen anders zijn: ‘Voor mij zit dat vooral in het dorpse platteland en het stedelijke leven, beide zo verschillend. Ik ben zelf opgegroeid in een klein dorpje in de natuur. Daarom geeft het dorpse mij een behaaglijk gevoel. Een plek waar er voor je gezorgd wordt, knus en warm als een veilig bubbeltje om je heen. Waar je bent afgesloten van de rest van de wereld. Meer één met de natuur. De andere helft van mijn leven speelt zich af in de stad.Het stedelijke geeft mij een ander behaaglijk gevoel. Het chaotische van alles wat er om je heen gebeurt: van verkeer tot verbouwing. De anonimiteit van het leven tussen al die onbekende mensen. Al die mogelijkheden buiten de deur om jezelf mee bezig te houden. De stedelijke diversiteit waar je jezelf in kan laten oplossen, juist dat kan een gevoel van vrijheid scheppen.’


Iris Schipper

Iris Schipper zit in de eindfase van de studie Fine Art and Design in Education aan de HKU. Ze haalt veel inspiratie uit het werk van vrouwelijke filosofen en kunstenaars. Haar prints bewerkt ze door foto’s in lagen over elkaar heen te leggen op een lichtbak, waarna ze er in tekent en schildert. Zo speelt ze met perspectief en lichtdoorlaatbaarheid, wat zorgt voor een mysterieuze en onheilspellende sfeer. 

Toevlucht betekent voor Schipper een plek waar je kunt bijkomen en reflecteren. Ze reflecteert met name op de hedendaagse kunstpraktijk. In surrealistische landschappen fileert ze haar, omdat er nog steeds een (te) kleine rol is weggelegd voor vrouwelijke kunstenaars: ‘Niet dat vrouwelijke kunstenaars er niet waren of zijn; er is gewoon nooit veel aandacht voor geweest.’ Haar grote inspiratiebronnen zijn vrouwelijke kunstenaars die reflecteren op de kunstgeschiedenis, zoals Sarah Lucas, Tracey Emin en de Guerrilla Girls. In haar werk citeert Schipper deze vrouwelijke kunstenaars, om op die manier een nieuw dialoog te creëren. Door bijvoorbeeld het werk van Lucas in een surrealistische omgeving te plaatsen, stelt Schipper het seksisme in het werk van surrealisten aan de kaak. Haar prints zijn een eerbetoon aan vrouwelijke kunstenaars – een toevluchtsoord voor reflectie en bezinning. 


Collabsletten

Annebel Vernooij en Alana van der Valk vormen samen het kunstenaarscollectief Collabsletten. Ze maken graag visuele grappen, die ze in een bizar jasje stoppen.

‘Een wereld vol pandemieën, klimaatverandering en extreme ongelijkheid is nog steeds realiteit. Wij verlangen hierdoor soms naar een andere wereld, waar niet alles te serieus genomen wordt en waar humor en luchtigheid centraal staan.’ Toevlucht is voor de Collabsletten een daad: een fysieke daad of een daad die zich in je gedachten afspeelt: ‘Het is een reis naar een plek waar je je beter kunt voelen. Toevlucht is ook ontkennen, een kans om te ontglippen aan de realiteit’. Het werk Hoax weerspiegelt deze ideeën over toevlucht.


Nadia Marouf

Nadia Marouf studeerde in 2019 af aan de HKU. Ze neemt de kijker graag mee in haar bewondering en waardering voor de ondergewaardeerde, ook wel ‘the underdog’. Die kan de vorm aannemen van mensen, situaties, objecten, materialen en concepten. 

A Security Blanket for Adults’ was het uitgangspunt van de abstracte objecten in de serie HOUtVASt: het werk dat Marouf exposeert. ‘Waar we als kinderen onze zekerheid en comfort uit een zacht dekentje of beertje halen, wordt ons als we volwassen zijn geen dergelijke houvast meer geboden. In tijden van weinig sociaal en fysiek contact, of wanneer we ons eenzaam of onrustig voelen, kan aanraking fungeren als toevluchtsoord.’ Marouf gelooft dat objecten houvast kunnen bieden – het warme en levendige hout versterkt dit effect. Het publiek is daarbij onafhankelijk van de aanwezigheid of welwillendheid van anderen.


Katpatat

Wat maakt Katpatat eigenlijk niet? Van apps tot animaties en van websites tot voidscapes: dit kunstenaarscollectief draait er zijn hand niet voor om. In de digitale wereld voelt Katpatat zich thuis. 

Voor Katpatat betekent toevlucht een safe space of situatie die je zelf ‘actief’ creëert. Het is een plek waar je helemaal jezelf kunt zijn, waar je kunt ontsnappend aan de werkelijkheid en even geen rekening hoeft te houden met grenzen en opgelegde regels (door anderen of jezelf). ‘De eerste gedachte bij ‘Toevlucht’ is voor ons vaak het einddoel. Denk bijvoorbeeld aan zwemmen bij warm weer, iemand om mee te praten als je iets dwarszit, of een goed boek als je even wilt verdwijnen in een verhaal’. Katpatat reist zelf het liefst af naar de digitale wereld, waar het collectief de vrijheid heeft om zichzelf te zijn en te uiten. In die wereld geeft Katpatat frustraties, grapjes en ideeën vorm.


Christina de Korte

Christina de Korte studeerde in 2019 af aan de HKU. Momenteel volgt ze de studie Taal- en Cultuurstudies aan de Universiteit Utrecht, waar ze onder meer Arabisch leert en zich verdiept in ‘niet-westerse’ kunst, religie en geschiedenis. De Korte maakt kleurrijke installaties, vaak op van textiel. 

 

Voor De Korte voelt ‘Toevlucht’ als een ontsnapping: een plek waar je bescherming zoekt en vindt. Haar maakproces voelt voor De Korte als toevluchtsoord, omdat zij volledig kan opgaan in het materiaal en kleuren waarmee ze werkt en alles om haar heen vergeet. Daar komen installaties uit voort die de kijker onderdompelen in een visuele explosie van kleur en patronen, die de ruimte overnemen. De Korte’s fascinatie voor volle ruimtes komt voort uit haar herinneringen aan het huis waar ze opgroeide, waar ze werd omringd door volle kasten met servies, boeken en andere verzamelobjecten. Een volle en drukke plek geeft De Korte een veilig gevoel – een gevoel van thuis.


Trix Berendsen

 

Trix Berendsen studeert dit jaar af aan de opleiding Fine Art and Design in Education aan de HKU. Haar fascinatie en de waardering voor het alledaagse uit zich in haar werk, dat verschillende vormen aan kan nemen. 

 

‘Tijdens een lange wandeling denk ik iets vanuit mijn ooghoek te zien gebeuren – een kleine flits, glinstering of een wazig beeld. Als ik scherpstel, beleef ik een individueel, ingetogen moment van plotselinge, stille verwondering. De tijd staat even stil.’ Berendsen gelooft dat we de wereld om ons heen vaak ervaren als vanzelfsprekendheid. In haar werk staat Berendsen zorgvuldig stil bij het vanzelfsprekende en plaatst ze het in een nieuw daglicht. Daarin schuilt een paradox. De kijker ontsnapt aan de waan van de dag, door bij de waan van de dag stil te staan. Berendsen kiest daarbij voor een tactiele uitdrukkingsvorm, in deze door beeld verzadigde wereld.


Jan Timmers

Jan Timmers studeert dit jaar af aan de opleiding Fine Art and Design in Education aan de HKU. Met zijn schilderkunst wil Timmers het publiek uit de dagelijkse sleur trekken, en de kijker confronteren met zichzelf. 

Volgens Timmers is het inherent aan de mens om te verlangen naar waarheid, naar de essentie van het bestaan. Timmers zoekt in zijn maakproces naar die waarheid: ‘Het idee dat elk nieuw schilderij nog volledig open ligt, is voor mij een analogie voor het leven zelf.’ Hij ziet het maken van een werk als het scheppen van een leven, en tegelijkertijd als onderdeel van zijn eigen bestaan. ‘Je kunt enerzijds vluchten voor de vraag naar de reden van ons bestaan – door die vraag te negeren – anderzijds kun je voor de vraag vluchten door de confrontatie ermee aan te gaan.’ Door te schilderen, plaatst Timmers zich in het oog van de storm: ‘Maar doe ik één stap opzij, dan zal ik mezelf reeds verliezen in de zwijgende massale chaos.’


Tycho van Zomeren

Tycho van Zomeren studeerde in 2020 aan de HKU in de richting Fine Art. De beleving van het kijken naar schilderkunst staat in zijn kunstenaarspraktijk voorop. Van Zomeren maakt realistische schilderijen, waarin hij onderzoekt hoe mensen schilderkunst ervaren. Hij verdiept zich daarbij in de filosofie van perceptie. In zijn werk probeert hij iedere stap van het kijkproces te ontleden. Wanneer je zijn werk bekijkt, lijkt de voorstelling duidelijk – bijna grenzend aan het banale. De kunst is om scherp te stellen, dichterbij te komen en met een nieuwsgierige blik de schilderkunst te ontdekken.

Toevlucht betekent voor hem het doorbreken van alledaagse patronen, die diep in ons kijken en denken zijn gesleten. Van Zomeren is op zoek naar een subtiele doorbreking van het alledaagse: ‘Een moment waarop ik de wereld helder kan zien en kan ontdekken wat echt belangrijk is.’


Laura van Daalen

Het landschap is een terugkerend thema in het werk van Laura van Daalen. Van Daalen studeerde af aan de HKU in 2019, en volgt momenteel de master Artistic Research aan de UvA. Ze maakt minimalistische landschappen, in de vorm van prints, schilderijen en installaties. Ook ontwierp ze de huisstijl voor Toevlucht. 

Toevlucht betekent voor Van Daalen het vinden van bescherming en steun in de natuur. Zelf zoekt ze haar toevlucht het liefst in ongerepte landschappen. Ze stelt zichzelf daarnaast de vraag of natuur in haar onaangetaste vorm nog bestaat. Continu is zij op zoek naar vormen en lijnen die terugkeren in de natuur, aan de hand waarvan ze nieuwe composities maakt. Ze ziet overeenkomsten tussen haar maakproces en de manier waarop de mens met de natuur omgaat. De mens grijpt continu in en oefent controle uit over de natuur, door onkruid te verwijderen, laaghangende takken te snoeien en gras te maaien. Van Daalen ziet juist schoonheid in imperfectie: ‘Het is tijd om onze perceptie van natuur te veranderen. Dat beetje onkruid in die hoek, of die tak die de zon blokkeert kunnen we wel een beetje zijn gang laten gaan, toch?’